Archiwum kategorii: Oswoić starość

 Oswoić starość: Starzenie się intelektu

W naszym cyklu „oswoić starość” chcemy przybliżyć zagadnienia dotyczące późnej dorosłości, czy starości – jak kto woli. Mamy nadzieję, że dzięki temu osoby starsze łatwiej będą radziły sobie z upływem czasu, a młodsze lepiej przygotują się na ten moment w swoim życiu, czy życiu swoich rodziców. Starzenie się to nie tylko sfera fizjologiczna, choroby, niedołężność, spadek sił. To także zmiany psychologiczne i intelektualne.  Właśnie o starzeniu się intelektu będzie dzisiaj.

Co to jest intelekt?

Z łac. Intellectus czyli percepcja, postrzeganie, poznanie. Intelekt to nasze zdolności umysłowe, umiejętność zdobycia wiedzy, jej przyswojenia, a potem wykorzystania. Intelekt to myślenie, rozumienie. Dawniej intelekt rozumiano jako zdolność do uczenia się, posługiwania się wiedzą. Dzisiaj popularne wśród psychologów jest podejście mówiące, że inteligencja to umiejętne przystosowanie się do otrzymanych zadań, nowego otoczenia, kształtowania tej rzeczywistości według własnych potrzeb. Oczywiście każdy z nas różni się inteligencją, inaczej myślimy, inaczej przyswajamy wiedzę. To wszystko ma też wpływ na jakość intelektu i jego funkcjonowanie w okresie starości.

Rodzaje inteligencji

Obecnie rozróżniamy dwa typy inteligencji: płynną i skrystalizowaną. Inteligencja płynna to nasze biologiczne (a więc w pewnym stopniu dziedziczone) zdolności myślenia, uczenia się. Inteligencja skrystalizowana to wypadkowa naszych doświadczeń. Jest zależna od środowiska i kultury w jakiej jesteśmy wychowywani. Osoby o podobnych predyspozycjach biologicznych mogą wykazywać zupełnie inne możliwości intelektualne ze względu na swoje pochodzenia, religię czy kulturę. To również będzie wypływało na proces starzenia się intelektu.

Starzenie się intelektu

O ile fizjologicznie jesteśmy w stanie określić, że nasz organizm się starzeje (możecie przeczytać o starości i starzeniu się tutaj), o tyle psychologicznie czy intelektualnie jest to bardzo trudne. Wiemy, że choroby serca, zapalenia stawów,  nadciśnienie czy po prostu zmarszczki to typowe „objawy” starzenia się organizmu. Nikt nie jest w stanie powiedzieć nam, które ze zmian w inteligencji człowieka wynikają ze starzenia się układu nerwowego, które wynikają z różnicy pokoleń, a które są warunkowane psychologicznie i społecznie. Wiemy, że są ludzie starsi, którzy pozostają intelektualnie sprawni a wszelkie ubytki potrafią sobie kompensować doświadczeniem i wprawą, jaką uzyskali w ciągu swojego życia.

Upływ czasu najbardziej wpływa na inteligencję płynną – czyli nasze ogólne predyspozycje. Inteligencja skrystalizowana jest mniej podatna na starzenie się, ale nie w 100%. W tej inteligencji również jest widoczny spadek sprawności.

Nasz intelekt głównie starzeje się poprzez:

  • Deficyt uwagi, problemy z koncentracją;
  • Zaburzenia pamięci;
  • Rozpoznawanie;
  • Spowolnienie czasu reakcji;
  • Problemy w rozwiązywaniu codziennych problemów;
  • Problemy w czytaniu, pisaniu, mówieniu, wynikające w dużej mierze z problemów ze wzrokiem i słuchem;
  • Problemy w myśleniu abstrakcyjnym.

Mądrość życiowa

Kiedy myślimy o swoich dziadkach, babciach to często przypisujemy im rolę mądrej, doświadczonej osoby. Nazywamy to mądrością życiową i jest nią cała wiedza zgromadzona przez człowieka w ciągu życia, napotkanych problemów, przeczytanych książek, odbytych rozmów, a wreszcie wprawy. Zawsze warto z niej korzystać. A żeby nasi Seniorzy nie poddali się zbyt szybko zmianom w funkcjonowaniu umysłowym warto ich przekonać do aktywności intelektualnej – czytania, słuchania audycji radiowych, udziału w ciekawych wykładach, prelekcjach. Możliwości jest wiele. Niech te mądre umysły jak najdłużej dzielą się z nami swoją wiedzą i służą radą. Pamiętajcie jednak, że jeśli ktoś przez całe swoje życie nie chciał się rozwijać intelektualnie, w podeszłym wieku raczej tego nie zmieni. Nasza rola, jako wnuków i dzieci, to poszukać na Seniorów sposobu 😉  Kochani Seniorzy ćwiczcie się, trenujcie swoje umysły – wiedza i umiejętność orientowania się w świecie pomogą Wam lepiej cieszyć się życiem, radzić sobie z przeciwnościami losu i czerpać radość z życia w społeczeństwie. A co najważniejsze będziemy mogli długo jeszcze czerpać z Waszej wiedzy i pomóc Wam w zrozumieniu zmian jakie zachodzą na świecie!

 

*Przy pisaniu artykułu korzystaliśmy z:
  1. Przemysław Marcinek; Instytut Psychologii Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu; Funkcjonowanie intelektualne w okresie starości; http://gerontologia.org.pl/wp-content/uploads/2016/05/2007-03-9.pdf
  2. I.Stuart-Hamilton, Psychologia starzenia się, 2000 r.

Oswoić starość

Jesteśmy społeczeństwem starzejącym się i widać to na każdym kroku.  A jednak starość nadal jest tematem tabu. Młodzi odsuwają ją na bok z myślą „mnie to nie dotyczy„, żartują „starość nie radość” w wieku 30 lat, śmiejąc się z koleżanki, która zauważyła pierwszy siwy włos. Dlatego dzisiaj chcemy trochę Was oswoić z definicją starzenia się. Czym jest starość? Jak wygląda proces starzenia się? I czy da się do niego przygotować?

Definicja starości

Najprościej mówiąc starość to ostatni etap naszego życia. Światowa Organizacja Zdrowia podaje 3 etapy starości, porządkując je według wieku:

– starość wczesna – wiek podeszły – 60-74 r.ż.

– starość późna – 75-89 r.ż.

– starość bardzo późna – okres długowieczności – powyżej 90 r.ż.

Najczęściej starośc jest jednak opisywana jako proces uwarunkowany biologicznie, fizjologicznie i psychologicznie. To naturalny proces, który postępuje w sposób ciągły w zasadzie już od momentu urodzenia. Jedni z nas starzeją się szybciej, inni wolniej i wpływa na to wiele czynników. Poza predyspozycjami genetycznymi również status ekonomiczny czy styl życia.

Starzenie się fizyczne

Najbardziej zauważalne są zawsze fizjologiczne objawy starzenia się. Kobiety w pierwszej kolejności pomyślą o zmarszczkach, menopauzie i siwych włosach. Mężczyźni o utracie sił fizycznych, możliwych problemach w sferze seksualnej. Niestety trzeba do tego też dopisać cały szereg chorób charakterystycznych dla podeszłego wieku: nadciśnienie, miażdżyca, osteoporoza, reumatyzm, choroby wzroku(np. zaćma, jaskra) i wiele innych.

Wiedzieliście, że na starość tracimy również trochę z naszego wzrostu? Całkiem sporo, bo nawet 5 cm. Dla niższych osób taka zmiana jest zauważalna. Przyczyną są zmiany w kręgosłupie: pogłębiająca się lordoza, zmiana postawy, zmniejszenie wysokości kręgów, a nawet zmiany w stawach biodrowych, kolanach i stopach!

Zmniejszają się też narządy wewnętrzne (np. nerki i wątroba do 90 roku życia są trzykrotnie mniejsze od nerek i wątroby trzydziestolatka) oraz zawartość procentowa wody i tkanki mięśniowej w organiźmie.

Starzenie się psychiczne

Starość to również duże zmiany w obrębie układu nerwowego i psychiki człowieka. Początkowo nie zauważalne, ale jednak postępujące i w wieku podeszłym utrudniające codzienną aktywność.

Nasze funkcje poznawcze w procesie starzenia się zanikają, stąd problemy z pamięcią, zaburzenia słuchu, wzroku, problemy z kojarzeniem, myśleniem.

Starzenie psychologiczne to oddziaływanie czasu na naszą osobę, na nasze emocje, osbowość, duszę.
W literaturze mówi się o psychice starczej, jako szeregu zmian psychicznych w człowieku starzejącym się. Można do nich zaliczyć stopniowe zanikanie zainteresowań, zesztywnienie poglądów(strach przed nowym), utrata bystrości umysłu, chwiejność emocjonalna a nawet izolacja społeczna.

Jak oswoić starość?

Chyba nie da się do końca pogodzić ze świadomością starzenia się. Szczególnie jeśli uświadomimy sobie, ze to ostatni etap życia nieuchronnie prowadzący do jego końca. Ale można wiele zrobić, aby wkroczyć w starość z uśmiechem i aktywnie. Przede wszystkim zwracajmy uwagę na naszą dietę i tryb życia. Warto zrezygnować z nadużywania alkoholu czy palenia papierosów – z pewnością                z mniejszymi tym prawdopodobieństwo wystąpienia chorób układu krążenia, układu oddechowego, chorób wątroby. Pamiętajmy o aktywności fizycznej. Ze sprawnym kręgosłupem i silnymi mięśniami dużo dłużej będziemy sprawni w wieku podeszłym. W ramach higieny naszego umysłu warto czytać, nie rezygnować z dokształcania się, rozwijać swoje zainteresowania, aby móc jak najdłużej korzystać z bystrości umysły, dobrej pamięci i pozostawać otwartym na zmieniający się świat.

Starość i droga, która do niej prowadzi nie jest łatwa. Oswojenie się ze starością swoją lub bliskich to bardzo trudne zadanie. Na pewno warto próbować, ale czy da się tak zupełnie pogodzić z przemijaniem? Czy po prostu uczymy się z tym żyć?