Wypalenie zawodowe – co trzeba o nim wiedzieć

Praca dla nas wszystkich powinna być źródłem zadowolenia, poczucia kompetencji i satysfakcji, a także może być czynnikiem podbudowującym psychiczną i fizyczną kondycję człowieka. W szczególnych przypadkach może stać się jednak źródłem braku zadowolenia, a nawet apatii i beznadziejności, co najczęściej powoduje poczucie niedostosowania i niekompetencji. Takie objawy mogą być pierwszym sygnałem do diagnozy wypalenia zawodowego.

Czym jest wypalenie zawodowe?

Wypalenie zawodowe, podobnie do stresu w pracy, staje się coraz bardziej powszechnym doświadczeniem wśród pracowników współczesnych organizacji. Coraz większy stres, który jest jego główną przyczyną, łączyć należy z rosnącą indywidualizacją naszego społeczeństwa i coraz większą liczbą narcystycznych jednostek, dążących do natychmiastowej gratyfikacji i nieustannie niezadowolonych. Co więcej, zmieniają się wzorce kariery, charakter pracy, relacje społeczne i klimat w organizacjach. Rośnie przy tym kompleksowość pracy – pracujemy więcej, dłużej, w szybszym tempie, bardziej intensywnie; zwiększają się wymagania dotyczące jakości naszej pracy. Stąd też nieustający stres związany z zagrożeniem utraty źródła zarobków, a także faktem czy zwyczajnie podołamy ilości pracy.

To, czy pracownika może dotknąć syndrom wypalenia, zależy od układu wielu czynników osobistych i środowiskowych. Jako szczególnie ważne w budowaniu tego negatywnego zjawiska wymienia się:

  • stawianie sobie zbyt wysokich wymagań przy niewielkich możliwościach wpływu na sytuację;
  • działania niezgodne ze swoimi wartościami;
  • defensywną postawę wobec trudności, wyolbrzymianie porażek;
  • brak lub małą dbałość o swoje ciało, złą dietę, brak aktywności fizycznej;
  • zbytni perfekcjonizm i nadodpowiedzialność;
  • zaniedbywanie lub zaniechanie rozwoju zawodowego;
  • brak partnerskich relacji i systemu wsparcia;
  • brak lub nieumiejętna organizacja czasu prywatnego i czasu pracy.

Sygnały ostrzegawcze

Ważnymi sygnałami ostrzegawczymi wskazującymi na zjawisko wypalenia mogą być między innymi:

  • subiektywne poczucie przepracowania, brak chęci do pracy;
  • niechęć wychodzenia do pracy;
  • poczucie izolacji, osamotnienia;
  • postrzeganie życia jako ponurego i ciężkiego;
  • negatywne postawy wobec pracowników i wobec klientów;
  • brak cierpliwości, drażliwość, poirytowanie na gruncie rodzinnym;
  • częste choroby;
  • negatywne, ucieczkowe, a nawet samobójcze myśli.

 Przebieg procesu wypalenia zawodowego

  1. Pierwszy stopień – tak zwane stadium ostrzegawcze, charakteryzuje się uczuciem przygnębienia oraz irytacji. Na tym etapie mogą pojawić się ustępujące bóle głowy, przeziębienia, kłopoty ze snem. Powrót do prawidłowego, optymalnego funkcjonowania na tym etapie nie jest jeszcze skomplikowany. Zazwyczaj wystarczające jest zmniejszenie obciążenia pracą, krótki wypoczynek, hobby. Dlatego bardzo istotne jest, by zdiagnozować te objawy u siebie już na początku.
  2. Charakterystycznymi objawami drugiego stadium syndromu wypalenia zawodowego są: gorsze wykonywanie zadań, częste wybuchy irytacji, brak szacunku i wręcz pogardliwa postawa wobec innych osób. Interwencja na tym etapie wymaga już większego wysiłku i bardziej zdecydowanych kroków. Może okazać się, że niezbędny będzie znacznie dłuższy urlop, regeneracja sił przez oddanie się czynnościom niezwiązanym z pracą a sprawiającym przyjemność (hobby). Istotny jest też udział osób trzecich, np. odpoczynek w gronie przyjaciół.
  3. Chroniczność syndromu to trzeci etap. Następuje pełny rozwój objawów fizycznych i psychicznych, zagrożeniu ulega tu również cała struktura osobowości. Objawy zespołu wypalenia zawodowego dotykają zarówno emocjonalnego, jak i fizycznego, a także społecznego funkcjonowania jednostki. Typowymi objawami dla tego stadium są poczucie osamotnienia, liczne kryzysy pojawiające się
    w rodzinie, małżeństwie czy gronie przyjaciół, depresja, nadciśnienie czy wrzody. Wypalenie zawodowe na tym etapie bardzo wyraźnie dotyka nie tylko osobę poszkodowaną, ale również członków rodziny, przyjaciół, współpracowników. Najczęściej wymagana jest już profesjonalna interwencja psychoterapeuty.

W sytuacji gdy zaczynają się pojawiać symptomy wypalenia zawodowego możemy zareagować na wiele różnych sposobów. Niektórzy poddają się i nie podejmują żadnych działań. Inni rzucają się w wir zmian i czasami pochopnie podejmują decyzję o zmianie pracy. Wydaje się, że najbardziej konstruktywnym jest podejście traktujące wypalenie zawodowe jako wyzwanie do poszukiwania osobistej siły. Może okazać się to dobrą okazją do przewartościowania sposobu życia, przyjrzenia się własnym celom życiowym i zrobienia planu ich osiągania czy choćby znalezienia najlepszych dla siebie sposobów radzenia sobie ze stresem.

Jak możesz zapobiec wypaleniu zawodowemu?

  • Wyznaczaj sobie realistyczne, jasno określone cele;
  • Pamiętaj o konieczności zapewnienia sobie odpoczynku, prowadzącego do regeneracji sił, do relaksu;
  • Nie traktuj spraw zawodowych osobiście;
  • Dbaj o swój potencjał, który jest Twoim najważniejszym, najcenniejszym narzędziem pracy;
  • Staraj się być elastyczny patrz na problem z różnych perspektyw;
  • Bądź świadomy swoich braków i akceptuj ograniczenia;
  • Dbaj o własne ciało ćwicz tak, jak potrafisz, wypoczywaj, utrzymuj dietę;
  • Pamiętaj, że istniejesz również poza pracą;
  • Pamiętaj, że objawy zmęczenia, stresu dotyczą każdego, rozmawiaj o tym z innymi.

KALENDARIUM WYDARZEŃ DLA SENIORÓW: MARZEC

Dziś macie okazję zapoznać się z najbardziej aktualnym Kalendarium wydarzeń dla Seniorów w Łodzi na cały miesiąc marzec. Znajdziecie w nim najciekawsze formy spędzenia wolnego czasu w wielu miejscach naszego miasta. Serdecznie zapraszamy do zapoznania się z naszym Kalendarium!

WYDARZENIE
DATA
MIEJSCE
Koncert „Słodkie Lata 50, szalone lata 60” 3 marca
g. 19:00
 AKADEMICKI OŚRODEK INICJATYW ARTYSTYCZNYCH
Czeskie klimaty – fotoreportaż z Pragi – prowadzenie Jerzy Zajkowski 5 marca
g. 18.00
 KAWIARNIA „BYSTRO OBOK SCENY”
Koncert w wykonaniu zespołu „Zarzewianie” dedykowany marcowym solenizantom i kobietom. 5 marca
g. 16.00
 DOM KULTURY ZARZEWIE
PREMIERA spektaklu „Ucieczka/wycieczka” przygotowanego przez Seniorów dla Seniorów 6,11 marca g. 19:00  AKADEMICKI OŚRODEK INICJATYW ARTYSTYCZNYCH
Impreza z okazji DNIA KOBIET 9 marca
g. 17:00
 OSIEDLOWY DOM KULTURY „ROMUS”
Warsztaty decoupage – biżuteria (bransoletka i medalion) 10 marca
g. 17:00
 POLESKI OŚRODEK SZTUKI FILIA KAROLEW
Koncert z okazji Dnia Kobiet w wykonaniu tenora Pana A.M. Jurkiewicza. 12 marca
g. 16.00
 DOM KULTURY ZARZEWIE
 „Dzień Kobiet” – Pokaz mody w wykonaniu Pań z Klubu Seniora, pokazy taneczne i wokalne, niespodzianki – wstęp wolny, obowiązują zapisy. 13 marca g. 17:00  POLESKI OŚRODEK SZTUKI FILIA KAROLEW
 Prelekcja z cyklu „Spacerkiem po Łodzi” 16 marca g. 17:00  OSIEDLOWY DOM KULTURY „ROMUS”
Wykład dla Seniora „Jak nie stać się ofiarą przestępstw” – prelekcję wygłosi komendant Krzysztof Sztandera 17 marca g. 14:00  POLESKI OŚRODEK SZTUKI FILIA KAROLEW
Warsztaty „wzajemnego pomagania” – Fundacja Centrum Edukacji Obywatelskiej 17 marca g. 18:00  KAWIARNIA „BYSTRO OBOK SCENY”
Prelekcja „ Rola witaminy C w ludzkim organizmie” Fundacja Instytut „Polska Róża” 19 marca g. 16:00  DOM KULTURY ZARZEWIE
„O seksie w stylu retro” Spektakl oparty na tekstach Tadeusza Żeleńskiego Boya – Osiedlowe Studio Inicjatyw Artystycznych Łódzkiej Spółdzielni Mieszkaniowej 20 marca g. 17:00  POLESKI OŚRODEK SZTUKI FILIA KAROLEW
Warsztaty Tańce w kręgu i korowodzie 21 marca g. 11:00 POLESKI OŚRODEK SZTUKI FILIA KAROLEW
Prelekcja – Spadkobranie. Jak nie popaść w długi spadkowe prowadzenie – Ewa Adamkiewicz i Piotr Czarnecki 26 marca g. 18:00 KAWIARNIA „BYSTRO OBOK SCENY”
Wycieczka do Inowłodza „Droga do Jerozolimy”
zbiórka na dziedzińcu AOIA
28 marca g. 12:00 AKADEMICKI OŚRODEK INICJATYW ARTYSTYCZNYCH
AKADEMIA ZDROWEGO STARZENIA
Centrum Dydaktyczne Uniwersytetu Medycznego w Łodzi
g. 14:00 -16:00 (wstęp wolny)

 

Mój świat po pięćdziesiątce

„Choć w papierach nam przybyło, to naprawdę wciąż jesteśmy tacy sami” śpiewała niegdyś w jednym ze swoich przebojów Maryla Rodowicz. Gdy mijają lata a w metryce coraz więcej oczek, wydaje nam się często, że świat zamiast stawać otworem, zamyka się. Choć mamy zdecydowanie więcej czasu, gdyż nasze dzieci są odchowane, a kariera zawodowa ustabilizowana, często mamy wrażenie że nie jesteśmy już młodzi i nie czeka nas już zbyt wiele w życiu. Dlaczego tak trudno pogodzić nam się z upływającym czasem?  I w końcu, czy można starzeć się tak,  by w środku pozostawać wciąż młodym duchem? 

Biologiczny proces starzenia się organizmu

Na proces starzenia organizmu składa się wiele zróżnicowanych mechanizmów. Dotyczącą one nie tylko samych komórek, tkanek i narządów, których funkcja z czasem zostaje utracona, ale również zmian mniej widocznych na pierwszy rzut oka, jak poziom ekspresji genów, mutacje somatyczne, czy metylacja DNA.  Starzenie się powoduje istotne zmiany w składzie ciała oraz elementów strukturalnych tkanek. Pomiędzy 25 i 75 rokiem życia zawartość kolagenu, będącego podstawowym chemicznym składnikiem skóry, ulega zmniejszeniu co powoduje ograniczenie elastyczności skóry. Zmiany w obrębie włókien elastycznych powodują pojawienie się zmarszczek. Siwienie włosów wynika z postępującego zmniejszania liczby melanocytów w cebulkach włosowych. Pogarsza się także wzrok, słuch i zmysł smaku. Nasze narządy wewnętrzne funkcjonują ze zmniejszoną skutecznością, komórki zaś nie regenerują się tak szybko jak kiedyś.

Stereotypy, stereotypy…

Upływ czasu i przemijanie dotyczy wszystkich i wszystkiego. Ale podstawową zasadą jest to, że wiek biologiczny i metrykalny nie są sobie równe. Różne osoby starzeją się w  odmiennym tempie, również starzenie różnych układów narządów odbywa się w innym tempie. Wpływ na to mają również czynniki zewnętrzne. Niestety panuje powszechne przekonanie, że seniorzy są mało aktywni, niechętnie wychodzą z domu, są wycofani zawodowo i towarzysko.  Osoby po pięćdziesiątce są postrzegane jako osoby pozbawione energii, depresyjne, odosobnione. Uznaje się ich za chorowitych, przesadnie religijnych, stetryczałych, a nawet złośliwych.  W zdecydowanej większości, otaczający nas seniorzy nie mają nic wspólnego z kreowanym przez media stereotypem. Są wciąż aktywni, mają pieniądze więc są atrakcyjnymi dla rynku konsumentami, a także spędzają czas ze swoimi przyjaciółmi. Chcą czerpać z życia pełnymi garściami, jednak nie zawsze wiedzą jak to zrobić.

Co więc zrobić z tym upływającym czasem?

Po pierwsze musimy spróbować zaakceptować fakt, że czasu nie da się zatrzymać. Możemy czerpać z naszej mądrości i doświadczenia życiowego, a przecież tak naprawdę kawał życia dopiero przed nami.  Wiek nie musi być przeszkodą w realizacji celów, są to najczęściej nasze przekonania i wewnętrzne ograniczenia. Często predyspozycje do realizowania swoich marzeń są tak samo aktualne jak kilka lat wcześniej. Jeśli jesteśmy w związku nadal możemy być atrakcyjni dla swojej drugiej połówki, a jeśli nie znaleźliśmy miłości – wciąż jej szukać.  Jeśli zawsze marzyliśmy o jakimś kursie lub studiach – wciąż jest szansa by to zrobić. Wiele seniorom oferują Uniwersytety III Wieku, kluby aktywnego seniora oraz stowarzyszenia i ośrodki aktywizujące ludzi po pięćdziesiątym roku życia. Pod wpływem świadomości o tykającym zegarze, wielu seniorów pozostaje w domach i zwyczajnie poddaje się, czekając na pierwsze objawy chorób. Tymczasem starość jest nieunikniona, dlatego ludzie, którzy potrafią zaakceptować pierwsze zmarszczki i nie ukrywają swojego wieku, są szczęśliwsi i łatwiej doceniają wartość życia.

Zacznij nowy rozdział już teraz!

Senior może z powodzeniem zacząć drugie, lepsze życie po pięćdziesiątce. Ma szansę wszak ponownie być studentem, uczęszczać na zajęcia fitness, spotykać się na dancingach, chodzić na randki i podróżować. To właśnie teraz jest najlepszy czas na to, by dostrzec piękno życia, a nie kolejne pojawiające się na twarzy zmarszczki.  Upływający czas często nas przytłacza i zapominamy żyć teraźniejszością. Niestety w ten sposób tracimy cenny czas, który do tej starości fizycznie nas nieuchronnie przybliża. Choroby i niedoskonałości ciała są nieodłącznym elementem starzenia się. Warto jednak swoją uwagę przekierować na coś innego. Gdyby tak zastanawiać się, co zrobić dziś, by za kilka lat stać się lepszym i radośniejszym seniorem, zdecydowanie zaoszczędzilibyśmy czasu na operacje, pieniądze na lekarstwa i drogie wizyty u specjalistów. 🙂