Chory w domu. Jak się do tego przygotować?

Chory w domu. Przed takim wyzwaniem staje wiele rodzin. Najczęściej tą osobą jest któreś z naszych rodziców lub dziadków.    A opieka nad chorym przybiera rozmaite formy – począwszy od “doglądania” jeszcze sprawnego seniora i pomoc w zakupach, sprzątaniu, wizytach u lekarza, aż po zapewnienie całodobowej opieki, tym którzy nie mogą już być samodzielni. Często taka pomoc wiąże się z zabraniem chorego do swojego domu. Dlatego warto wiedzieć jak przygotować siebie i dom na nową sytuację.

Zbieraj informacje od lekarzy

Przygotowania należałoby zacząć od zebrania informacji od lekarza podstawowej opieki zdrowotnej lub szpitala – jeżeli zabieramy chorego bezpośrednio ze szpitala do domu.

Trzeba uzyskać jak najwięcej szczegółów odnośnie stanu zdrowia naszego podopiecznego. W przypadku lekarza POZ warto umówić się na wizytę, aby porozmawiać o chorym, zaplanować dalszą współpracę w zakresie opieki medycznej. W każdej przychodni pacjent ma też możliwość korzystania z opieki pielęgniarki środowiskowej. Warto pomyśleć o skorzystaniu z jej pomocy. To zawsze dodatkowe wsparcie i fachowa opieka, szczególnie gdy chory wymaga zabiegów medycznych, np. podawania zastrzyków, kroplówek lub zmiany opatrunków.

Podczas pobytu chorego w szpitalu pamiętajmy o współpracy z pielęgniarkami, aby nauczyć się podstawowych zasad pielęgnacji – zmiany pieluchy, pościeli, układania chorego podczas zmiany podkładu, codziennej toalety, podawania leków…codziennej pracy, którą będziemy musieli  już sami wykonywać.  

Chory w domu – przygotowania

Przed wprowadzeniem się chorego do Twojego domu przyjrzyj się uważnie każdemu z pomieszczeń. Szczególnie jeśli chory jest osobą mobilną. Zacznij od pomieszczenia, w którym zamieszka Twój podopieczny. Na pewno warto zainwestować w odpowiednie łóżko. Nie trzeba od razu kupować. Istnieje wiele wypożyczalni sprzętu medycznego, które wypożyczają sprzęt dostosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych i może to być tańsza, wygodniejsza opcja.

Do pokoju chorego wstaw komodę, dzięki której wszystkie potrzebne rzeczy będą pod ręką, jak np. pieluchy, leki, kosmetyki, „awaryjna”  zmiany pościeli, piżama.

Chory w domu to wiele leków, które należy podawać ściśle według zaleceń lekarza.

Świetnym rozwiązaniem jest zaopatrzenie się w pojemniki na leki. Dzięki nim mamy pewność, że nie zapomnieliśmy o podaniu lekarstwa w odpowiednim  czasie i dawce. Wszystko jest pod ręką i w jednym miejscu. Obecnie na rynku możemy wybierać pojemniki:

Przy łóżku chorego powinno znaleźć się dodatkowe źródło delikatnego światła. Przyda się, gdy trzeba będzie w nocy podać leki, zmienić pieluchę, czy choćby sprawdzić jak  śpi nasz podopieczny.

Dbając o komfort chorego trzeba pamiętać też o swojej wygodzie. Warto przemyśleć ustawienie mebli tak, aby zapewnić sobie łatwy i swobodny dostęp do łóżka, najlepiej z obu stron.

Mając pod swoją opieką osobę mobilną pamiętajmy by dodatkowo zabezpieczyć okna i drzwi. Nie możemy dopuścić by chory bez naszej wiedzy sam je otwierał lub zamykał. Organizując pokój pamiętajmy aby zminimalizować ryzyko potknięcia czy poślizgnięcia się przez podopiecznego. Warto z podłogi usunąć dywany i skorzystać z mat antypoślizgowych.

Drogę do toalety można oznaczyć specjalną taśmą fluorescencyjną (https://zyjlatwiej.pl/inne-pomoce/78-tasma-fluorescencyjna.html), która wskaże  samodzielnemu seniorowi drogę do toalety nocą.

Jeżeli chory jest współpracujący i chce chodzić ciekawą pomocą jest pas do podtrzymywania podczas chodzenia – https://zyjlatwiej.pl/podnosniki-transfery-stolki/225-pas-do-przenoszenia-pacjenta.html Zapewni poczucie bezpieczeństwa choremu i zminimalizuje ryzyko urazów. A nam będzie dużo wygodniej.

Przygotuj siebie i domowników

Na koniec ostatnia, ale chyba najważniejsza rzecz z całej listy przygotowań. Przygotuj siebie i domowników na tą nową sytuację. Porozmawiajcie o tym jakie zajdą w domu zmiany, kto i jak może zaangażować się w pomoc nad opieką. Być może będą potrzebne jakieś zmiany organizacyjne w codziennych obowiązkach.

Ustalcie z jakiej pomocy instytucjonalnej chcecie skorzystać. Oprócz Miejskiego lub Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej zasięgnijcie informacji o fundacjach, Środowiskowych Domach Samopomocy. Nieocenione może okazać się wsparcie osób, które wyręczą Was w opiece nad chorym choćby kilka godzin tygodniowo.

Już od pierwszego dnia, gdy pojawia się chory w domu starajcie się nie zapomnieć, że musi też znaleźć się czas na Wasze życie. Rodzinne i towarzyskie. Dlatego nie rezygnujcie z rodzinnych uroczystości, spotkań, wyjść z przyjaciółmi. To zapewni Wam niezbędną w tym trudnym czasie równowagę psychiczną i pozwoli od czasu do czasu zdystansować się i odpocząć od opieki nad chorym.

Jeżeli chcecie wiedzieć jak przygotować pozostałe pomieszczenia wypatrujcie naszych kolejnych wpisów!

Endoproteza stawu biodrowego – jak sobie pomóc po operacji ?

Endoproteza-temat na dziś. Pisaliśmy ostatnio o osteoporozie. A skoro osteoporoza to kości, jak kości to stawy, a jak stawy to ich choroby i zwyrodnienia. Jeżeli temat jest Wam bliski to wiecie, że często schorzenia stawu biodrowego wymagają interwencji chirurgów i wszczepienia endoprotezy stawu biodrowego. Sama operacja jest stresującym przeżyciem. Rehabilitacja pooperacyjna i dalsze życie osoby z endoprotezą jest na pewno dużo łatwiejsze, ale wymaga stosowania się do wielu ważnych zasad.

Endoproteza – jak z nią żyć?

Okres usprawniania stawu trwa około 12 miesięcy.  W tym czasie należy współpracować z rehabilitantem oraz lekarzem i ściśle stosować się do ich zaleceń. Po operacji najważniejszą zasadą – już na zawsze- jest nie nadwyrężanie operowanej nogi. Co to znaczy?  Należy unikać ruchów przywodzenia operowanej kończyny, nadmiernych ruchów rotacyjnych, nadmiernego zgięcia stawu biodrowego. Stosowanie się do tych trzech zasad niesie za sobą utrudnienia w wykonywaniu najprostszych codziennych czynności, jak chociażby siadanie, wstawanie z łóżka czy wsiadanie do samochodu.

Wskazówki dla osób po wszczepieniu endoprotezy stawu biodrowego

Aby zadbać o prawidłową rehabilitację po operacji i długotrwałe użytkowanie protezy (bez ryzyka jej zwichnięcia) warto zainwestować w pomoce, które ułatwią codzienne życie. Poniżej zebraliśmy dla Was podstawowe wskazówki dla osób z endoprotezą stawu biodrowego i kilka propozycji naszych produktów, które mogą okazać się niezbędne.

  • Siadaj na twardym (aby biodro się nie zapadało) i pamiętaj, by kolana znajdowały się poniżej linii bioder.
  • Podczas siadania i wstawania ciężar ciała opieraj na rękach – może w tym pomóc przenośna podpórka do wstawania, a dla zmotoryzowanych uchwyt do wsiadania i wysiadania z auta (https://zyjlatwiej.pl/przed-podroza/394-pomocna-raczka-uchwyt-do-wsiadaniawysiadania-z-auta.html)
  • Nie zakładaj nogi na nogę.
  • Podczas wykonywania czynności wymagających schylania się stosuj pomoce, np.  łyżkę do obuwia z długą rączką (https://zyjlatwiej.pl/inne-pomoce/198-lyzka-do-butow.html) czy też chwytaki do podnoszenia niewielkich przedmiotów z podłogi (https://zyjlatwiej.pl/chwytaki/73-chwytak-praktyczny.html)
  • Aby zapobiegać nadmiernemu zgięciu i obciążeniu stawu biodrowego zamontuj podwyższenie na toalecie (https://zyjlatwiej.pl/nakladki-na-sedes/184-nakladka-na-sedes-z-pokrywa.html)
  • Nie dźwigaj ciężkich przedmiotów.
  • Unikaj chodzenia po dywanach czy wykładzinach, aby zminimalizować ryzyko upadku.
  • Jeżeli lekarz zaleci stosowanie kul lub laski, bezwzględnie stosuj się do tego zalecenia. Z pomocą przyjdą nasze kolorowe i nietuzinkowe laski (https://zyjlatwiej.pl/laski/100-laska-skladana-burgund-w-kwiaty.html)
  • Noś raczej pełne obuwie, a unikaj klapek, japonek i sandałów.
  • Jeżeli musisz poruszać się schodami to wchodząc jako pierwszą stawiaj nogę nieoperowaną. Schodząc najpierw postaw nogę operowaną.

Oswoić chorobę: Osteoporoza

We wpisie o cukrzycy pisałam o chorobach, które nazywane są cywilizacyjnymi. Na liście tych chorób znajduje się także osteoporoza, choć słyszę wśród znajomych z branży medycznej, że jest „niedoceniana” i zbyt często bagatelizowana. Zatem dzisiaj przybliżymy Wam tę chorobę w naszym cyklu – oswoić chorobę.

Co to jest osteoporoza?

W wielkim skrócie: choroba kości. Trochę bardziej szczegółowo: powstawanie „ubytków” w kościach i w konsekwencji zwiększanie ich łamliwości. Profesjonalnie: zrzeszotnienie kości, czyli zanik tkanki kostnej. Najczęściej spotykana jest osteoporoza pierwotna, tzn. wynikająca ze starzenia się organizmu. Osteoporoza bardzo podstępnie pozbywa nas tkanki kostnej, wiele lat nie dając objawów. Proces zaczynać się moze już u kobiet w 40 roku życia (u mężczyzn w 45 roku życia) i to kobiety dotyka częściej. Szczególnie po okresie menopauzalnym. Kości osłabiają się, stają się kruche i często ulegają złamaniom.  

Na rysunku możecie porównać jak wygląda zdrowa kość, gdzie tkanka jest utkana gęsto. Przy osteoporozie widać jak tkanki ubywa.

Objawy osteoporozy

Początkowo choroba nie daje żadnych objawów. A pierwszym jest złamanie po wydawać by się mogło błahym urazie. Najczęściej złamaniom ulegają:

– kręgi (złamania kręgów mogą nawet przebiegać skrycie, podczas kaszlu, pochylenia się, podniesienia czegoś).

– kości długie (najczęściej złamanion ulegają kości udowe, kości przedramienia, szczególnie w okresie jesienno –zimowym).

Przy wielu złamaniach kregów widoczne będą także zmiany w sylwetce, pojawić się moze kifoza piersiowa, garb, zmniejszenie wzrostu.

Diagnozowanie osteoporozy

W pierwszej kolejności diagnoza jest zwykle oparta na wywiadzie lakrskim. Ilości, częstotliwości i charakterze złamań; występowaniu tej choroby w rodzinie. Często również badanie RTG przed założeniem gipsu może wiele powiedzieć o tym z jakim typem złamania lekarz ma do czynienia i czy jest ono na tle osteoporotycznym. Wykonuje się również morfologię krwi razem z badaniem określającym gospodarkę wapniową i fosforanową w organiźmie.

Popularnym i coraz częściej wykonywanym badaniem jest densytometria kości techniką DEXA. PRzy jego pomocy można określić gęstość kości. Badanie jest bezbolesne(rodzaj badania RTG) i wykonuje się je na kości udowej, miednicy lub kręgosłupie lędźwiowym.

Po 40 roku życia badanie to powinien wykonać każdy, u kogo w rodzinie był przypadek osteoporozy. Profilaktycznie po 50 roku życia badanie jest wykonywane każdej kboiecie, a po 60 roku życia każdemu mężczyźnie.

Badania densometryczne często organizowane są w przychodniach lekarzy pierwszego kontaktu. Jeśli w Waszej przychodni będzie możliwość wykonania tego badania – zgłoście się! Osoba wykonująca badanie poinformuje Was czy z wynikiem należy udać się do lekarza w celu dalszej diagnostyki.

W internecie można także znaleźć kalkulatory do obliczania prawdopodobieństwa złamania w ciągu najbliższych 10 lat.

Jak leczyć osteoporozę?

Przede wszystki powinniśmy zapobiegać osteoporozie poprzez:

– aktywny i zdrowy tryb życia, unikanie używek;

– korygowanie zaburzeń hormonalnych u kobiet (które mogą być przyczyną powstania osteoporozy ze względu na specyficzne leczenie);

– prawidłową dietę bogatą w wapń, magnez, fosfor i witaminę D3 (przy zaburzeniach wchłaniania tych składników, warto oddać się pod opiekę lekarza);

– poddawanie się badaniom densytometrycznym.

Leczenie osteoporozy ma na celu spowolnienie postępu choroby, tak aby zachować bezpieczną gęstość kości – tzw. Próg złamań. Stosuje się środki farmaceutyczne, a także włącza na stałe suplemnetację witaminą D3 oraz wapniem.  Bardzo istotna jest współpraca z lekarzem, a także zachowywanie profilaktyki, unikanie urazów poprzez eliminację wszystkich czynników ryzyka.

Dzisiaj na całym świecie na osteoporozę choruje już ponad 200 milionów osób. Szacuje się, że jedna na trzy kobiety i jeden na pięciu mężczyzn w wieku powyżej 50 lat łamie kości z powodu osteoporozy. Pierwsze złamanie podnosi ryzyko kolejnego o 86%! Za około 40 lat na świecie liczba złamań kości udowej u mężczyzn wzrośnie o 310%, a o 240% u kobiet.

 Oswoić starość: Starzenie się intelektu

W naszym cyklu „oswoić starość” chcemy przybliżyć zagadnienia dotyczące późnej dorosłości, czy starości – jak kto woli. Mamy nadzieję, że dzięki temu osoby starsze łatwiej będą radziły sobie z upływem czasu, a młodsze lepiej przygotują się na ten moment w swoim życiu, czy życiu swoich rodziców. Starzenie się to nie tylko sfera fizjologiczna, choroby, niedołężność, spadek sił. To także zmiany psychologiczne i intelektualne.  Właśnie o starzeniu się intelektu będzie dzisiaj.

Co to jest intelekt?

Z łac. Intellectus czyli percepcja, postrzeganie, poznanie. Intelekt to nasze zdolności umysłowe, umiejętność zdobycia wiedzy, jej przyswojenia, a potem wykorzystania. Intelekt to myślenie, rozumienie. Dawniej intelekt rozumiano jako zdolność do uczenia się, posługiwania się wiedzą. Dzisiaj popularne wśród psychologów jest podejście mówiące, że inteligencja to umiejętne przystosowanie się do otrzymanych zadań, nowego otoczenia, kształtowania tej rzeczywistości według własnych potrzeb. Oczywiście każdy z nas różni się inteligencją, inaczej myślimy, inaczej przyswajamy wiedzę. To wszystko ma też wpływ na jakość intelektu i jego funkcjonowanie w okresie starości.

Rodzaje inteligencji

Obecnie rozróżniamy dwa typy inteligencji: płynną i skrystalizowaną. Inteligencja płynna to nasze biologiczne (a więc w pewnym stopniu dziedziczone) zdolności myślenia, uczenia się. Inteligencja skrystalizowana to wypadkowa naszych doświadczeń. Jest zależna od środowiska i kultury w jakiej jesteśmy wychowywani. Osoby o podobnych predyspozycjach biologicznych mogą wykazywać zupełnie inne możliwości intelektualne ze względu na swoje pochodzenia, religię czy kulturę. To również będzie wypływało na proces starzenia się intelektu.

Starzenie się intelektu

O ile fizjologicznie jesteśmy w stanie określić, że nasz organizm się starzeje (możecie przeczytać o starości i starzeniu się tutaj), o tyle psychologicznie czy intelektualnie jest to bardzo trudne. Wiemy, że choroby serca, zapalenia stawów,  nadciśnienie czy po prostu zmarszczki to typowe „objawy” starzenia się organizmu. Nikt nie jest w stanie powiedzieć nam, które ze zmian w inteligencji człowieka wynikają ze starzenia się układu nerwowego, które wynikają z różnicy pokoleń, a które są warunkowane psychologicznie i społecznie. Wiemy, że są ludzie starsi, którzy pozostają intelektualnie sprawni a wszelkie ubytki potrafią sobie kompensować doświadczeniem i wprawą, jaką uzyskali w ciągu swojego życia.

Upływ czasu najbardziej wpływa na inteligencję płynną – czyli nasze ogólne predyspozycje. Inteligencja skrystalizowana jest mniej podatna na starzenie się, ale nie w 100%. W tej inteligencji również jest widoczny spadek sprawności.

Nasz intelekt głównie starzeje się poprzez:

  • Deficyt uwagi, problemy z koncentracją;
  • Zaburzenia pamięci;
  • Rozpoznawanie;
  • Spowolnienie czasu reakcji;
  • Problemy w rozwiązywaniu codziennych problemów;
  • Problemy w czytaniu, pisaniu, mówieniu, wynikające w dużej mierze z problemów ze wzrokiem i słuchem;
  • Problemy w myśleniu abstrakcyjnym.

Mądrość życiowa

Kiedy myślimy o swoich dziadkach, babciach to często przypisujemy im rolę mądrej, doświadczonej osoby. Nazywamy to mądrością życiową i jest nią cała wiedza zgromadzona przez człowieka w ciągu życia, napotkanych problemów, przeczytanych książek, odbytych rozmów, a wreszcie wprawy. Zawsze warto z niej korzystać. A żeby nasi Seniorzy nie poddali się zbyt szybko zmianom w funkcjonowaniu umysłowym warto ich przekonać do aktywności intelektualnej – czytania, słuchania audycji radiowych, udziału w ciekawych wykładach, prelekcjach. Możliwości jest wiele. Niech te mądre umysły jak najdłużej dzielą się z nami swoją wiedzą i służą radą. Pamiętajcie jednak, że jeśli ktoś przez całe swoje życie nie chciał się rozwijać intelektualnie, w podeszłym wieku raczej tego nie zmieni. Nasza rola, jako wnuków i dzieci, to poszukać na Seniorów sposobu 😉  Kochani Seniorzy ćwiczcie się, trenujcie swoje umysły – wiedza i umiejętność orientowania się w świecie pomogą Wam lepiej cieszyć się życiem, radzić sobie z przeciwnościami losu i czerpać radość z życia w społeczeństwie. A co najważniejsze będziemy mogli długo jeszcze czerpać z Waszej wiedzy i pomóc Wam w zrozumieniu zmian jakie zachodzą na świecie!

 

*Przy pisaniu artykułu korzystaliśmy z:
  1. Przemysław Marcinek; Instytut Psychologii Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu; Funkcjonowanie intelektualne w okresie starości; http://gerontologia.org.pl/wp-content/uploads/2016/05/2007-03-9.pdf
  2. I.Stuart-Hamilton, Psychologia starzenia się, 2000 r.